Rapport: bijna helft ondervraagde Britse therapeuten zou stoppen met gendertherapie of overweegt dat

Terwijl het Britse concept-wetsvoorstel tegen conversiepraktijken in oktober 2026 een periode van pre-legislative scrutiny ingaat, publiceerde de organisatie Sex Matters op 1 oktober 2026 een rapport dat precies op de kwetsbare plek van die wet drukt. "Criminalising conversations", geschreven door Matilda Gosling voor Sex Matters, is gebaseerd op diepte-interviews met dertig professionals in de geestelijke gezondheidszorg, van wie vijf uit landen en staten die al een verbod op conversiepraktijken hebben. Veel van hen hebben volgens het rapport lange ervaring met cliënten met genderdysforie (bron). De strekking van het rapport: de wet zou gewone therapeutische en persoonlijke gesprekken over transgenderidentiteit strafbaar maken.

Een identiteit die niemand kan vastpinnen

Het rapport wijst eerst op een definitieprobleem dat ook in de Nederlandse conversiewet terugkeert: 'transgender identity' is volgens het rapport een subjectief, niet-falsifieerbaar begrip. Ook de drempel waarboven de uitzondering voor zorgverleners vervalt — handelen dat "falls far below the standards reasonably expected of a person in their position" — noemt het rapport vaag. Daar komt volgens het rapport bij dat de wet kinderen behandelt als volwassenen, terwijl hun rechten en behoeften anders zijn.

Therapie die geen vragen meer durft te stellen

Het meest verstrekkende gevolg is wat de geïnterviewden zelf voorspellen: bijna de helft van de Britse geïnterviewden zei te zullen stoppen met werk op dit terrein als de wet er komt, of dat te overwegen. Een klinisch psycholoog vat het kernprobleem samen: "Therapy, in all the schools that are evidence-based and remotely mainstream, is about opening things up in a healthy way." Volgens het rapport vraagt goede therapie om exploratie en tegenspraak, en zou de wet in zijn huidige vorm die onmogelijk maken. In Californië werd op 26 september 2026 SB 934 wet. Die wet verbiedt erkende hulpverleners om een patiënt onder de 18 jaar naar een vooraf bepaalde seksuele oriëntatie of genderidentiteit te sturen (bron). Voor het Verenigd Koninkrijk verwacht het rapport dat de wet het bestaande tekort vergroot aan ervaren professionals die met deze cliënten willen werken.

Extra risico voor homo- en lesbische jongeren

Sex Matters wijst op een specifiek risico voor homo- en lesbische jongeren: volgens het rapport verankert de wet een bevestigende aanpak, waardoor mensen die homo of lesbisch zijn, of dat bij het opgroeien zouden worden, richting medische transitie worden gestuurd. Het rapport geeft daarnaast een voorbeeld dat afkomstig is van een collega van een geïnterviewde: een vijftienjarig lesbisch meisje had seks met een biologisch mannelijke partner die zich als meisje identificeerde, en gebruikte daarbij geen anticonceptie omdat het volgens haar om een meisje ging. Als gewone gesprekken over sekse en biologie voor hulpverleners riskant worden, schiet de bescherming van jongeren volgens het rapport tekort. Het rapport bevat ook een casestudy over Californië, dat in 2012 een wet tegen 'sexual orientation change efforts' invoerde. Die casestudy is gebaseerd op een interview met één Californische psycholoog, die een klimaat van angst beschrijft waarin ervaren professionals het werk met transgeïdentificeerde jongeren en volwassenen mijden. Hoeveel hulpverleners onder die wet zijn onderzocht of bestraft, heeft het rapport niet kunnen achterhalen.

Ouders, spijt en de grens van zorg

Ook ouders raken volgens het rapport buitenspel: de wet bevat geen uitzondering voor ouders, zou het ouderlijk gezag uithollen en kan er in het ergste geval toe leiden dat ouders het contact met hun kind verliezen. Een geïnterviewde psycholoog noemt in het rapport twee bekende Britse detransitioners en vraagt wie er straks nog voor mensen zoals zij is. De eerste is Keira Bell, die via een judicial review de praktijk van de voormalige Gender Identity Development Service rond puberteitsremmers bij minderjarigen aanvocht; het Court of Appeal stelde de kliniek op 17 september 2021 in het gelijk (bron). De tweede is Ritchie Herron, die volgens het rapport een claim wegens medische nalatigheid heeft ingediend en zegt dat hij zich naar een geslachtsoperatie geduwd voelde — cases die in de bredere discussie over vroege affirmatie steeds terugkeren.

Hoe nu verder

Het rapport verschijnt op een strategisch moment: het concept-wetsvoorstel is aan het Britse parlement voorgelegd voor pre-legislative scrutiny (bron). Sex Matters pleit niet voor aanpassing van de tekst: volgens het rapport is het moeilijk of onmogelijk de formulering zo te wijzigen dat de wet geen schadelijke gevolgen heeft, en zou de regering het wetsvoorstel moeten intrekken. Het definitieprobleem dat het rapport aanwijst is, zoals eerdere artikelen op deze site al lieten zien, evenmin opgelost in de Nederlandse formulering 'stelselmatig of anderszins op indringende wijze'.

Bronnen

• Sex Matters, "Criminalising conversations" door Matilda Gosling, 1 oktober 2026. sex-matters.org

• Court of Appeal, samenvatting van de uitspraak Bell v Tavistock, 17 september 2021. judiciary.uk

• California Legislature, Senate Bill 934, Chapter 469, Statutes of 2026. leginfo.legislature.ca.gov

• UK Government, Draft Conversion Practices Bill, 25 juni 2026. gov.uk